alternative action, alternative thinking

Τα τραγούδια μας, μετανάστες | Μέρος Α’: Ο Μίκης Θεοδωράκης

2.12K 1

Του Ανδρέα Κοσιάρη ●

Αν δεν το μαρτυρά επαρκώς ο τίτλος, να εξηγηθώ. Εδώ ξεκινάει μια σειρά άρθρων για τα ελληνικά τραγούδια που πήραν κάποτε ένα εισιτήριο άνευ επιστροφής για τα ξένα. Το θέμα προσφέρεται για να το αντιμετωπίσω σαν κλασσικός έλλην μεσήλικας/υπερήλικας. Να γράψω διθυράμβους για το ένδοξο ελληνικό μουσικό παρελθόν, ελεγείες για την σύνδεση λαϊκότητας και ποιότητας στο παλιό ελληνικό τραγούδι, μύδρους για το λαϊκο-ποπ μουσικό (και μη) παρόν μας, κατάρες για τους Φοίβους και τους Καρβέλες της προηγούμενης γενιάς, τους Σταν και τους Tus της σημερινής.

Δεν σκοπεύω να το κάνω. Δεν υπάρχει λόγος για χολή. Η μουσική αναδεικνύεται και αποκτά αξία κυρίως σε βάθος χρόνου. Άλλωστε υπάρχουν πολλοί και πολύ συγκεκριμένοι λόγοι που η μουσική που θα βρείτε σε αυτά τα άρθρα, προέρχεται κυρίως από τις δεκαετίες του ’50, ’60, ’70. Τα τραγούδια της χώρας ταξίδεψαν μαζί με τους ανθρώπους της. Μαζί με όσους προσπαθούσαν να ξεφύγουν από τον εμφύλιο, στα λιτά μπαγκάζια και τα μυαλά όσων αναζητούσαν μια ζωή με περισσότερες ευκαιρίες, σε μια εποχή που η Ελλάδα ξεκινούσε να γνωρίζει τον κόσμο και ο κόσμος ενδιαφερόταν να γνωρίσει την Ελλάδα. Και πολλά από τα τραγούδια που ταξίδεψαν, έμειναν σε διάφορα σημεία του κόσμου. Όπως οι μετανάστες, έκαναν κι αυτά τη ζωή τους εκεί. Αγκαλιάστηκαν από κάποιους ντόπιους, τα έκαναν δικά τους.

Η σειρά των άρθρων δεν έχει καμία ιδιαίτερη σημασία. Ανακαλύπτοντας σταδιακά το εύρος των ελληνικών τραγουδιών που έχουν διασκευαστεί ανά τον κόσμο, τα εντάσσω στο μυαλό μου σε μια σειρά από κατηγορίες: Τα τραγούδια του Μίκη, τα τραγούδια του Μάνου, τραγούδια άλλων δημιουργών της ίδιας εποχής, ρεμπέτικα/παραδοσιακά. Άρα να περιμένετε τέσσερα επεισόδια. Συν ένα bonus, έκπληξη, σουρπρίζ!

Κι ας ξεκινήσουμε τυχαία, από τον Μίκη Θεοδωράκη.

Ο Ζορμπάς

Όποια άποψη κι αν έχει κανείς για τον Μίκη Θεοδωράκη, δεν μπορεί να αρνηθεί ότι στο εξωτερικό θεωρείται ο μεγαλύτερος Έλληνας συνθέτης. Και μόνο η μουσική από την μεταφορά στην κινηματογραφική οθόνη του βιβλίου του Καζαντζάκη «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», το πασίγνωστο “Zorba the Greek” του Μιχάλη Κακογιάννη, είναι πιθανόν το πιο πολυδιασκευασμένο ελληνικό μουσικό κομμάτι.

Το κομμάτι που εμπνεύστηκε το 1964 (κλέβοντας λίγο τον Γιώργη Κουτσουρέλη και τον Γιώργο Ζαμπέτα) ο Θεοδωράκης για τον χορό του Ζορμπά, έγινε την αμέσως επόμενη χρονιά latin, σε μια υπέροχη διασκευή από τον Herb Alpert και τους Tijuana Brass Band.

Έχει διασκευαστεί από τον Cacho Tirao, Αργεντίνο κιθαρίστα που ήταν μέλος του κουιντέτου του Astor Piazzolla. Έχει μετατραπεί σε techno κομμάτι από τους Βρετανούς LCD Soundsystem. Έχει ντύσει την κλιμάκωση μιας από τις καλύτερες βρετανικές ταινίες των τελευταίων δύο δεκαετιών, το “Lock, Stock & Two Smoking Barrels”.

Η πιο ενδιαφέρουσα όμως διασκευή του «Ζορμπά», είναι από μια εξαιρετικά κορακοζώητη blues-rock μπάντα από τη Βρετανία, με το όνομα “The Bread & Beer Band” στην οποία έπαιζε πιάνο o πιτσιρικάς Reginald Dwight, που αργότερα έγινε γνωστός ως Elton John. Το ντεμπούτο album της μπάντας, στο οποίο περιεχόταν και το “Zorba the Greek”, δεν βγήκε ποτέ.

Οι συνεργασίες

Ο Μίκης και λόγω του καιρού του στην εξορία και λόγω της σύνδεσης των τραγουδιών του με τον αντιδικτατορικό αγώνα και εν τέλει λόγω της γενικότερης απήχησής του στο εξωτερικό, είχε πολλές φορές την ευκαιρία να συνεργαστεί ο ίδιος με ξένους καλλιτέχνες, στις επανεκτελέσεις και διασκευές των έργων του.

Τον Απρίλη του 1970 εξορίζεται από τη Χούντα και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους ταξιδεύει στο Ελσίνκι, όπου Φινλανδοί καλλιτέχνες ερμηνεύουν έργα του. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει την Arja Saijonmaa(1), η οποία για τα επόμενα δύο χρόνια θα ερμήνευε ζωντανά μαζί με τον Μίκη στην παγκόσμια περιοδεία που έκανε. Θα τραγουδούσε μεταξύ άλλων και το «Θα σημάνουν οι καμπάνες», από τη «Ρωμιοσύνη».

Η Ιταλίδα τραγουδίστρια Milva έχει συνεργαστεί τρεις φορές με τον Μίκη Θεοδωράκη. Την πρώτη, το 1978, ήταν μία σειρά τραγουδιών του στα Γερμανικά. Ένα χρόνο αργότερα έκαναν το ίδιο και στα Ιταλικά. Εδώ το “Sogno di Liberta”, που είναι η ιταλική εκδοχή του μελοποιημένου από τον Μίκη ποίηματος του Γιώργου Σεφέρη «Άρνηση (Στο περιγιάλι το κρυφό)»

Οι διασκευές

Το 1962, ο Henry Mancini εκδίδει σε single δίσκο την εκτέλεση της ορχήστρας του στο τραγούδι Φαίδρα, από την ομώνυμη ταινία του Jules Dassin, πρωτοτραγουδισμένο από τη Μελίνα Μερκούρη.

Την ίδια χρονιά που εξορίζεται ο Θεοδωράκης, στο Ηνωμένο Βασίλειο κυκλοφορεί ο δίσκος “Something”, της Ουαλής Shirley Bassey. Περιείχε το τραγούδι “Life Goes On”, που είναι στην ουσία «Το Γελαστό Παιδί».

Και η Ιταλίδα Iva Zanicchi, επιλέγει εκείνη τη χρονιά για να διασκευάσει Θεοδωράκη, στον δίσκο “Caro Theodorakis… Iva” (Αγαπητέ Θεοδωράκη… Ίβα). Η μεγαλύτερη ίσως επιτυχία της καριέρας της, ήταν το “Un fiume amaro”, μια σχετικά κοντινή στιχουργικά εκτέλεση του «Καημός».

Οι ροκ

Δεν αγαπήθηκε μόνο από το πιο κλασσικό κοινό ο Θεοδωράκης. Ακόμα και οι Beatles έχουν πάρει στα χέρια τους μουσική του Θεοδωράκη, όταν ερμήνευσαν ζωντανά στο ραδιόφωνο του BBC 1963 το “Honeymoon Song”,

που είχε γράψει ο Θεοδωράκης για την ταινία “Honeymoon”, όπου το είχε εκτελέσει το κουαρτέτο του Marino Marini. Πρόκειται φυσικά για το «Αν θυμηθείς τ’ όνειρό μου», που σε στίχους Νίκου Γκάτσου ηχογραφήθηκε πρώτη φορά από τη Γιοβάννα. Μιας και το τραγούδι είναι πολυαγαπημένο, θα χώσω άλλη μία διασκευή, από τον Βενεζουελάνο Mario Suarez.

Οι Νεοϋορκέζοι Devil’s Anvil, στον μοναδικό τους δίσκο “Hard Rock from the Middle-East” του 1967, επέλεξαν μεταξύ άλλων να διασκευάσουν το «Μάνα μου και Παναγιά» κρατώντας τους ελληνικούς στίχους του Τάσου Λειβαδίτη. Το αποτέλεσμα ίσως να φαίνεται λίγο αστείο, αλλά η προφορά μαζί με την μινιμαλιστική ενορχήστρωση το κάνουν εξαιρετικά ενδιαφέρον.

Πολύ πιο πρόσφατα, οι Καλιφορνέζοι noise-rockers Deerhoof διασκεύασαν ένα από τα ορχηστρικά κομμάτια που έγραψε ο Μίκης για το soundtrack της κωμωδίας “The Day the Fish Came Out” του Μιχάλη Κακογιάννη (1967), δίνοντάς του μια πιο ηλεκτρική και σύγχρονη χροιά.

**********************

Προφανώς, τα παρόντα κομμάτια είναι απλά ενδεικτικά του πλήθους των διασκευών και των επανερμηνεύσεων τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη. Θα απαιτούσε πιθανόν χρόνια έρευνας, στις πιο αραχνιασμένες γωνιές της παγκόσμιας μουσικής, για να πει κανείς πως βρήκε όλες τις εμπνευσμένες από τον Μίκη μουσικές.

Αλλά ακόμα και στο λιτό αυτό δείγμα, είναι εμφανής η σημασία και η αξία που έχει η μουσική του Θεοδωράκη για μια σειρά από καλλιτέχνες διεθνούς ή τοπικής φήμης.

Comment

Your email address will not be published.

Τα cookies μας βοηθούν να παρέχουμε τις υπηρεσίες μας. Χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες μας, συμφωνείτε με τη χρήση cookies εκ μέρους μας. πληροφορίες

Διαφημιστικά Μηνύματα και cookie DoubleClick DART Το cookie DoubleClick DART χρησιμοποιείται από την Google στις διαφημίσεις που προβάλλονται στους ιστότοπους των συνεργατών της, όπως σε ιστότοπους που προβάλλουν διαφημίσεις του AdSense ή συμμετέχουν σε πιστοποιημένα από την Google δίκτυα διαφημίσεων. Όταν οι χρήστες επισκέπτονται τον ιστότοπο alternactive.gr και βλέπουν ή κάνουν κλικ σε μια διαφήμιση, ενδέχεται να αποθηκευτεί ένα cookie στο πρόγραμμα περιήγησης του εν λόγω τελικού χρήστη. Τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από αυτά τα cookie θα χρησιμοποιηθούν προκειμένου να βοηθήσουν στην καλύτερη προβολή και διαχείριση των διαφημίσεων στον(στους) ιστότοπο(-ους) του εκδότη και στον ιστό.

Close