alternative action, alternative thinking

Κριτική βιβλίου: «Big Bang» του Νίκου Λούβρου | Books

353 0

Της Εύης Σκουληκάρη ●

Επιλέγω να διαβάσω την ποιητική συλλογή του Νίκου Λούβρου συνθετικά: λαμβάνοντας τα σήματα που μου δίνει το βιβλίο, αλλά και βγάζοντας συγχρόνως και από τη δική μου εργαλειοθήκη την πρωτοβουλία να τοποθετήσω τα ποιήματα και τους στίχους του σε μια δική μου σειρά. Εκμεταλλεύομαι την αναγνωστική μου ελευθερία. Το συχνά χρησιμοποιούμενο δεύτερο πρόσωπο που λειτουργεί σαν κίνητρο με προσκαλεί να συμμετάσχω, να εμπλακώ στη συνθήκη του. Γι’ αυτό θα επιλέξω να χρησιμοποιήσω κυρίως το πρώτο πρόσωπο εγώ, αφού το περισσότερο με τα λόγια του ποιητή θα μιλήσω. Δεν είμαι εδώ για να επιβάλλω μια ερμηνεία. Είμαι εδώ για να δώσω μια εκδοχή της συνοχής που διαβλέπω στα ποιήματα του Νίκου Λούβρου. Κάθε επόμενη λέξη στον στίχο μου ανατρέπει την προηγούμενη, ανασύρει νέο, συνδυασμένο νόημα. Η μια μου σκέψη παραμένει συνδεδεμένη με κάθε άλλη.

Κι αφού διαβάσω ολόκληρο το ποίημα, πάλι από την αρχή το πιάνω.

Την εκκίνηση δεν την αλλάζω. Μου ταιριάζει το Απεταξάμην. Είναι αρκετό ένα δίστιχο για να με χωρέσει στους αναδόχους του ποιητή, να εμβαπτιστώ στις λέξεις και στα ονόματά του.

Μεμιάς «να με, πετιέμαι από ξαρχής κι αντριεύω και θεριεύω», παραφράζω συνειρμικά τον στίχο του Γιάννη Ρίτσου στο όνομα μιας άλλης αξίας. Συναισθάνομαι την προωρότητα του γήρατος, της ταχύτατης ωρίμανσης. Γερνώ μαζί του.Η αφή μου αγγίζει τους βράχους που δεσπόζουν την άφθαρτη Αγάπη. Πώς θα μπορούσα να παραβλέψω τη λέξη που τίθεται με κεφαλαίο γράμμα. Βλέπω την αντίθεση των ανοικοδομημένων σωμάτων και των ψυχών στη δύση τους.

Ταυτίζομαι με την τάση εξωτερίκευσης του ποιητή, με την επιθυμία του να μοιραστεί σε ένα Γράμμα προς τον ξένο εαυτό του την ως τότε ανέλπιδη συνάντηση στη θάλασσα, τον απολογισμό του για τον χρόνο που τρέχει με ταχύτητα ήχου, αντιλαλώντας στιγμές αιωνιότητας, για τις νύχτες, τις φωτισμένες με ξαστεριά αθωότητας, της μιας νύχτας που ενηλικιώθηκε μέσα από τις πληγές της, για την προτροπή του να στραφεί το βλέμμα τόσο το δικό του όσο και του εαυτού θαυμαστικά ψηλά, για τα πολύχρωμα σαν μπαλόνια δάκρυα, για την αποδοχή της συντετριμμένης, ταπεινής ζωής που διανύει μια πορεία για τον Παράδεισο. Ο ξένος εαυτός φίλος γίνεται έμπιστος σταδιακά.

Αδέσποτη Προοπτική υποδύεται έναν προορισμό με τη Γεωμετρία ορίζοντα ενός άλλου, ενός δεύτερου προσώπου, που εγώ, διαβάζοντας, αυτό το εσύ το κάνω ό,τι θέλω. Αυτή την αμεσότητα μπορώ να την κρατήσω σαν απεύθυνση στον εαυτό του ποιητή, να την εκλάβω σαν κυριολεκτική πρόσκληση σε μένα τον αναγνώστη, να την τρέψω σε ουδετερότητα, να τη γενικεύσω. Και να μετρήσω τους ορίζοντες με όλα μου τα μέσα ή με όλα τα όργανα που ο ποιητής μου συστήνει. Να κάνω τομές, να ατενίσω πρισματικά τους ορίζοντες, να τους παραβάλω με την αιωνιότητα. Να αγαπήσω μαζί του τη λέξη αιωνιότητα και τη σημασία της, να είναι αυτή, στο εξής, το σημείο αναφοράς μου.

Να δω εσένα και εμένα διπλά μα και συγχωνευμένα μέσα από ένα Καλειδοσκόπιο, έχοντας την εναλλακτική επιλογή της φωτογραφίας ή του καθρέφτη.

Να ξεχωρίζω το Θαύμα που μέσα από θύματα, απουσίες και προσδοκίες γεννιέται και στέκεται στις επάλξεις. Μάχιμο, ετοιμοπόλεμο.

Ο ρυθμός του στίχου πολύ συχνά με παραπέμπει σε άλλους στίχους. Τους συλλαβίζω μελωδικά, συντάσσονται δίπλα δίπλα στο μυαλό μου.

«Σκέψου η ζωή να τραβάει τον δρόμο της και συ να λείπεις.

Να ’ρχονται οι άνοιξες με πολλά διάπλατα παράθυρα

και συ να λείπεις.

Να ’ρχονται τα κορίτσια στο παγκάκι του κήπου

με χρωματιστά φορέματα

και συ να λείπεις», Γιάννης Ρίτσος

Σκέψου η ζωή να σου δείχνει το δάσος και εσύ να σκύβεις να μαζεύεις ένα λουλουδάκι. Να σου υπόσχεται έναν ολόφωτο ουρανό και να κοιτάς τη σκόνη. Σκέψου να σου τάζει θησαυρούς μόνο αν λίγα κέρματα αφήσεις από τη χούφτα σου να πέσουν ή από την τρύπια τσέπη κι εσύ να σκέφτεσαι το κόστος. Να σου κληρώνει η ζωή τον ωκεανό κι εσύ να πιάνεσαι στο αγκίστρι.

Μεταλαμβάνω το σμίξιμο στο ηλιοβασίλεμα, το θαλασσί και πορφυρό νάμα· λέξεις που περιέχουν και το εσύ και το εγώ, την επιμονή στις δύο αυτές αντωνυμίες (Θαλαεσσί Πορφυρεγό), που είναι μόνες ικανές ολόκληρο έναν κόσμο να πλάσσουν. Άγιον το ποτήριον μετάληψης φωτός.

Σχεδόν κάθε ποίημα με μυεί σε ένα μυστήριο. Διαβάζω, γράφω, επανέρχομαι. Σβήνω με ανεξίτηλο μελάνι, τον θάνατο προκαλώ με την καλή του έννοια, με το ευ της ευτυχίας, της ευφορίας. Πάνω από το ποίημα, πάνω από τις εγγραφές, τις διαγραφές, τις σημειώσεις λευκά φτερά αγγέλου φύλακα, που, γραμμή γραμμή, προσεκτικά την αϋπνία, την κενότητα των σελίδων φυλλομετρά. Ευαγγελιζόμενος θεογονίες. Τις νύχτες πιο πολύ, μεσάνυχτα το Ρέκβιεμ.

Πόσο συχνά η καρδιά, πόσο τα χέρια και το πνεύμα, ολόκληρη η ανθρώπινη ύλη πρέπει να θυσιαστεί. Να υπάρχει για να καρφώνεται, να σταυρώνεται με καθένα από τα Τέσσερα σημεία να μένει στη θέση του, την προκαθορισμένη της σταύρωσης.

Ένας, μοναχικός δημιουργός ποιητής ρυθμίζει, αρμονικά κουρντίζει με αυτοθυσία ή παραχώρηση αιώνιες μελωδίες με μόνα του εφόδια το μαχαίρι –την αφαιρετικότητα-, τον χρόνο, είκοσι τέσσερα γράμματα –σημεία- και μια Ιφιγένεια καρτερικά να υπομένει, να περιμένει τον Σολίστα, που θα εκφέρει τον φθόγγο της. Αντιστικτική η σύνθεση, το ίδιο και η εκτέλεση.

Μια σιωπηλή αναμονή χωρίς ανάσα, χωρίς τη λέξη για προσάναμμα, φωτιά πώς να ανάψει, πώς να φουντώσει η φλόγα, καπνός πώς να ανέβει και πώς να τη δεις και πώς να δω το κάλεσμα. Τις νότες στα σκοτεινά πώς να διαβάσω και να διαβάσεις, οι λέξεις στη σιωπή πώς να ακουστούν, ο στίχος πώς να απαγγελθεί. Ακούγοντας για την απουσία, μπορεί να την αποδεχτώ, μπορεί και να την αποδιώξω.

Με πολλαπλάσια του τρία αν τυχόν προσευχηθώ, οι κακοί οιωνοί θα γίνουν καλοί, θα λευκανθεί το μωβ, οι αμαρτίες θα συγχωρεθούν στο σύνολό τους, η πίκρα θα στάξει, το κάψιμο θα πάψει, θα γλυκάνει την πληγή. Κύκλο θα κάνει ο Παράδεισος μα κι η Ανάσταση μαζί. Κι εγώ μπορεί να το πιστέψω.

Με τις εκλείψεις του ήλιου στα μάτια, με ό,τι κανείς έχει θερίσει, με τη συγχώρεση φορτίο χωρίς βάρος, συναισθάνομαι την αδικία του κόσμου, το αίτημα του ποιητή για δικαιοσύνη, αποδίδοντας ειρωνικά την ευθύνη στην πόρνη, μόνο για να υπενθυμίσει πως ό,τι παραδοσιακά κληρονομήσαμε μπορεί να αλλάξει.

Για να συνθέσει ο ποιητής, κανένα μαγικό ραβδί δεν ψάχνει. Κρατά σαν δεδομένο του το εύθραυστο, γυάλινο γοβάκι. Λίγο πριν τη λήξη του ορίου, πριν την εκπνοή του χρόνου, αναζητά την επιφάνεια μιας Σταχτοπούτας. Προτού η άμαξα κολοκύθα ξαναγίνει. Χωρίς αιχμές, δίχως υπερβολές, χαμηλόφωνα, με λιτή τη στίξη. Ανεπιτήδευτα.

Ή σε άλλον λαβύρινθο, με μπλεγμένο σε κουβάρι τον μίτο, που σαν εμπόδιο τον στοιχειώνει η Αριάδνη, που μεταμορφώνεται σε θύτη και θυσίες –πάλι οι θυσίες- όλο ζητά. Και δεν κλείνει ο κύκλος: από τον λαβύρινθο εύκολα πώς να βγει κανείς εύκολα και αναίμακτα. Ο ποιητής στο Εγχειρίδιο δεν δίνει λύσεις μήτε οδηγίες, απλώς και μόνο εξηγεί. Πάρε, λέει, στον αναγνώστη την εξήγηση και άσε τον μίτο να κυλήσει. Ή λύσε τον όπως προτιμάς.

Νιώθω τυχερή για τη διάδραση που μου παρέχει, να παίξω μαζί του, να ενώσω τα κομμάτια του Παζλ. Που δεν με δεσμεύουν οι εσοχές ούτε τα χάσματα. Που μου παρέχει τη δυνατότητα να ανακατέψω, να τεμαχίσω, να σχηματίσω, να δώσω μορφή, να δοκιμάσω τη ζωή μου να ξαναφτιάξω, ύστερα να κερδίσω, τα κομμάτια της ήττας αφού ανακαλύψω.

Ο ποιητής μας αποκαλύπτει και τον δικό του τρόπο εσωτερικής αναζήτησης του εαυτού, τον δικό του τρόπο προσέγγισης των στίχων. Απογυμνώνει τα ευρήματα της δικής του Ανασκαφής, τα εκθέτει χωρίς βαρύγδουπες σημάνσεις. Επιμένει στο Ανεκπλήρωτο, ανακαλύπτει ό,τι χαμένο, το κρατά με το μελάνι του σαν απολίθωμα. Τηρεί ευλαβικά και με καθαρότητα τη συνταγή της ποιητικής του αλχημείας περί έρωτος, τοποθετεί με τη σειρά τα ρήματα των δίστιχων φίλτρων (έφτιαξα, απόσταξα, ύψωσα, αποπροσανατόλισα, συναρμολόγησα, έκοψα, κλιμάκωσα). Φτιάχνει, σκιρτώντας μέσα στα βάθη των χειμώνων, Βεγγαλικά καλοκαίρια, σε συμπληγάδες σκαλωμένα τα χείλη που αργούν τα λόγια, σε υφάλους και σπηλιές ναυαγισμένα τα μάτια. Κι η θάλασσα γίνεται γη, κόμπος δένεται η θηλιά σε δέντρο μυστηριωδώς κρεμασμένη (Αυτοάνοσο μυστήριο).

Τι κι αν τελειώνει το ποίημα; Προς τι η έκπληξη; Σκόρπια θα μένουν τα απωθημένα της ακεραιότητας. Το ζήτημα που θέτει ο ποιητής είναι η αντοχή, η ουσία βρίσκεται στο βάθος, το αμπαλάζ είναι μόνο η επιφάνεια της αφθαρσίας και της ενδεχόμενης παραίτησης. Προκαλεί τον εαυτό του να αναμετρηθεί μαζί του και να συνεχίσει. Εξάλλου ο χρόνος του ρήματος Τετέλεσται έχει εξ ορισμού μια διάρκεια που ξεκινά από το παρελθόν και με συνέπειες που εμφανίζονται στο παρόν. Βάσει αυτών των συνεπειών καλείται ο ποιητής να πάρει γενναίες αποφάσεις για τη συνέχεια.

Για το τέλος αφήνω τη μεγάλη αρχή, τη μεγάλη έκρηξη. Η περιγραφή της διαιρείται στα τέσσερα: Ι. Χάος, ΙΙ. Δυαδική μονοκρατορία, ΙΙΙ. Γενική σχετικότητα, IV. Πτώση. Το σημείο μηδέν είναι το σημείο εκκίνησης –μήπως αιώνιας επανεκκίνησης; Ό,τι άλλο κάνει την εμφάνισή του μέσω της δυαδικής αντίφασης, της μονολεκτικής απάντησης σε ερωτήσεις ολικής άγνοιας. Τόσο σημαντικής, ωστόσο, που έχει τη δύναμη κυριαρχίας σε ολόκληρο το σύμπαν. Η γέννηση στον αιώνα, στο άπειρο με θετική ή αρνητική την αξία του προσήμου. Τα μαύρα ηνία της νύχτας και του μέλλοντος πριν την απόλυτη ανατολή του φωτός, οδηγούν το άρμα με τα άτια του ποιητή ψηλά, τόσο ψηλά που πέφτει. Πέφτει, σκάβει ξανά μέσα του. Και με ένα σονέτο-εγκώμιο στη Συγγνώμη και στη μνήμη, που ανοίγει και κλείνει χορευτικά σε κύκλο, πετά ένα ένα τα πέπλα της η Σαλώμη.

Η συλλογή ποιημάτων, Big Bang, του Νίκου Λούβρου είναι ένα σαγηνευτικό ταξίδι στις λέξεις, στους ήχους, στο σήμερα που περίτεχνα αναμιγνύεται και συναρμόζεται με το χθες, μέσα από τους πολλαπλούς διακειμενικούς συνειρμούς που αγγίζουν θέματα προερχόμενα από τη μυθολογία, τη θρησκεία, τα μαθηματικά, τα παραμύθια, τη μουσική, από τον Όμηρο, τον Καζαντζάκη. Με τα μάτια ανοιχτά και την ακοή μου σε εγρήγορση, βλέπω και ακούω τις εικόνες του: τον παφλασμό των κυμάτων, τη δοξαριά του βιολιού, τον ψίθυρο της συγνώμης και την κατάνυξη της συγχώρεσης, τα νοητά αποσιωπητικά ενός τετέλεσται, τα νύχια καθώς σκάβουν το σώμα να λάμψει η ψυχή, τα σταθερά βήματα μέσα στους λαβυρίνθους, τα διστακτικά συνταιριάσματα κομματιών στο παζλ, το καρφί στα χέρια και στον νου, το καψάλισμα της φλόγας, το μολύβι που σηκώνεται στις παύσεις και που βάζει την τελευταία τελεία, προτού ακουστεί το μεγάλο Big Bang.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τη LIBRON Εκδοτική

Comment

Your email address will not be published.

Τα cookies μας βοηθούν να παρέχουμε τις υπηρεσίες μας. Χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες μας, συμφωνείτε με τη χρήση cookies εκ μέρους μας. πληροφορίες

Διαφημιστικά Μηνύματα και cookie DoubleClick DARTΤο cookie DoubleClick DART χρησιμοποιείται από την Google στις διαφημίσεις που προβάλλονται στους ιστότοπους των συνεργατών της, όπως σε ιστότοπους που προβάλλουν διαφημίσεις του AdSense ή συμμετέχουν σε πιστοποιημένα από την Google δίκτυα διαφημίσεων.Όταν οι χρήστες επισκέπτονται τον ιστότοπο alternactive.gr και βλέπουν ή κάνουν κλικ σε μια διαφήμιση, ενδέχεται να αποθηκευτεί ένα cookie στο πρόγραμμα περιήγησης του εν λόγω τελικού χρήστη. Τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από αυτά τα cookie θα χρησιμοποιηθούν προκειμένου να βοηθήσουν στην καλύτερη προβολή και διαχείριση των διαφημίσεων στον(στους) ιστότοπο(-ους) του εκδότη και στον ιστό.

Close