alternative action, alternative thinking

Ζακ Τατί: ο μελαγχολικός κύριος Ιλό | Stories

288 0

Του Ευριπίδη Ταρασίδη ●

Σαν σήμερα, στις 4 Νοεμβρίου το 1982, ο χώρος του κινηματογράφου βίωσε μία ισχυρή απώλεια, καθώς πέθανε ο Γάλλος ηθοποιός και σκηνοθέτης Ζακ Τατί. Γεννημένος στις 8 Οκτωβρίου του 1907 στο Παρίσι από Ρώσο πατέρα και Ολλανδέζα μητέρα, πλέον θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους του κινηματογράφου. Είχε έφεση στα αθλήματα και μέχρι την ηλικία των 24, που αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη του στο χώρο του θεάματος, ήταν επαγελματίας παίκτης του ράγκμπι.

Πολλοί τον έχουν χρίσει άξιο συνεχιστή των «μεγάλων» του βωβού κινηματογράφου, αφού υπήρξε ο σημαντικότερος κωμικός του κινηματογράφου στην Ευρώπη από την εμφάνιση του ομιλούντος κινηματογράφου έως σήμερα. Κατά κύριο λόγο, έκανε βωβό κινηματογράφο χρησιμοποιώντας έξυπνα μάλιστα τους ήχους της ταινίας και της νέας τεχνολογίας.

Η πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία είναι η «Jour de Fete» (Μέρα γιορτής, 1947), στην οποία πρωταγωνίστησε ο ίδιος και χρησιμοποίησε τους κατοίκους της περιοχής και την ίδια την περιοχή του Saint Sever. Ακολούθησε η ταινία «Οι διακοπές του κ. Ιλό» το 1953, η οποία θεωρείται από τις καλύτερες κωμωδίες όλων των εποχών και στην οποία πρωταγωνιστής είναι το μετέπειτα κινηματογραφικό alter ego του ηθοποιού, καθώς θα γυρίσει κι’άλλες ταινίες με αυτόν τον κεντρικό χαρακτήρα. Έτσι, επόμενη ταινία είναι η «Mon oncle» το 1958, η οποία όμως αφήνει πίσω της το ανάλαφρο κλίμα που επικρατούσε στις προηγούμενες και εισάγει τη συνθήκη ενός καταθλιπτικού αστικού τοπίου. Ακολουθεί η ταινία «Playtime» του 1967, με την οποία παύει να ενσαρκώνει τον χαρακτήρα του κυρίου Hulot και ρίχνει περισσότερο βάρος στη σκηνοθεσία. Η ταινία του αυτή, έχει κριθεί ως το αριστούργημα του. Του πήρε 6 χρόνια για να ολοκληρωθεί, κόστισε 3 εκατομμύρια, τον οδήγησε σε χρεοκοπία και χρειάστηκε να στηθεί ένα ντεκόρ εκτός στούντιο, μια πόλη που ονομάστηκε Tativille, όπου το μπετόν αρμέ και το γυαλί κυριαρχούσαν. Το 1971 έκανε την κωμική ταινία «Traffic», η οποία όμως δεν κατόρθωσε να καλύψει τα χρέη που δημιούργησε η προηγούμενη.

Για τον χαρακτήρα του κ. Hulot είχε δηλώσει πως «είναι σεληνιασμένος, κάποιος με το κεφάλι του στο φεγγάρι». 

Συνολικά στις ταινίες του ο Τάτι ασκούσε κριτική στον σύγχρονο τρόπο ζωής μέσα στις μεγαλουπόλεις, στις οποίες τοποθετεί τον βασικό χαρακτήρα του κύριο Hulot αποπροσανατολισμένο μέσα στον παραλογισμό που επικρατεί.

Το σίγουρο είναι πως ο Τάτι κατόρθωσε μέσα από το λεπτό και ευγενικό του χιούμορ να ασκήσει κριτική στα στοιχεία μοντερνισμού που διέκριναν τους ανθρώπους και τις πόλεις.
Συγκεκριμένα, όπως γράφει ο Βασίλης Ραφαηλίδης σε μια κριτική του στο περιοδικό Σύγχρονος Κινηματογράφος (Νο 4, 1970): «Ο Τάτι δεν είναι απαισιόδοξος. Ούτε μέμφεται τον πολιτισμό, ούτε οδύρεται για τις ανωμαλίες που προκαλεί η ανικανότητα προσαρμογής μας σ’ αυτόν. Μόνο που νά, δεν εννοεί να υποταχθεί στο αγελαίο πνεύμα, στα άνωθεν παραγγέλματα. Και μελαγχολεί ατενίζοντας την άβυσσο της ανθρώπινης αβουλίας και την άκαμπτη δικτατορία του μπετόν- αρμέ».

Comment

Your email address will not be published.