alternative action, alternative thinking

Του Ανδρέα Κοσιάρη ●

Πέρα από τους σύγχρονους έλληνες συνθέτες, το ενδιαφέρον ξένων καλλιτεχνών έχουν τραβήξει και τα πιο παραδοσιακά ή /και λαϊκά ελληνικά μουσικά είδη. Δημοτικά τραγούδια, ρεμπέτικα, ακόμα και βαριά λαϊκά, έχουν βρει το δρόμο τους σε ξένα χείλη και, με συχνά εντυπωσιακές αλλαγές, έχουν βρει κοινό στα πέρατα του κόσμου!

Ρεμπέτικα

Η διασκευή του surf-rocker Dick Dale στο ρεμπέτικο “Μισιρλού”, το έκανε γνωστό σε ολόκληρο τον κόσμο, ειδικά από την στιγμή που το τραγούδι μπήκε στο soundtrack της ταινίας “Pulp Fiction”. Η αυθεντική “Μισιρλού”, που σημαίνει “Αιγύπτια”, είναι τραγούδι αγνώστου πατρός, και ηχογραφήθηκε κατά πάσα πιθανότητα για πρώτη φορά από τον Μιχάλη Πατρινό το 1930. Όσο όμως γνωστή και ξεσηκωτική είναι η εκτέλεση του Dick Dale, άλλο τόσο σύνθετη και υπέροχη είναι η έμπνευση του Αλγερινού Rachid Taha να βασίσει το κομμάτι “Jungle Fiction” από τον δίσκο “Carte Blanche” του 1997, πάνω στη βασική μελωδία από την “Μισιρλού”.

Το αμερικάνικο folk ντουέτο των A Hawk & A Hacksaw που από το 2002 εκδίδει δίσκους με διασκευές κομματιών από την Ανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια, μας έχει προσφέρει τρεις εξαιρετικές διασκευές ρεμπέτικων τραγουδιών: το “The Loser (Xeftilis)”, αγνώστου πατρός με πρώτη ηχογράφηση του Ιωάννη Χαλικιά ή Τζακ Γκρέγκορυ – το πασίγνωστο και πολυδιασκευασμένο “Πέντε χρόνια δικασμένος”, σύνθεση του Βαγγέλη Παπάζογλου με τη φωνή του Στελλάκη Περπινιάδη, ως “Foni tu Argile” σε ορχηστρική εκτέλεση – και μια εκπληκτική απόδοση του “Μάνα θέλω έναν άντρα”, των Γιώργου Ροβερτάκη και Κώστα Ρούκουνα, που πρωτοτραγούδησε η Γεωργία Μηττάκη.

Οι La Mar Enfortuna, είναι ένα post-folk συγκρότημα που παίζει κυρίως τραγούδια από την μουσική παράδοση των Σεφαραδιτών Εβραίων, των Εβραίων δηλαδή της Ιβηρικής χερσονήσου. Μεταξύ αυτών όμως βρίσκουμε και δύο ελληνικά ρεμπέτικα, το “Dhen me toumbaris”, αρχικά του Ζαχαρία Κασιμάτη με τη φωνή της Μαρίκας Φραντζεσκοπούλου και το “Πάλι μου κάνεις το βαρύ”, σε μουσική Κώστα Καρίπη, στίχους Κώστα Μακρή και πρώτη ηχογράφηση από την Ρόζα Εσκενάζυ το 1936. Η εκτέλεση των La Mar Enfortuna ξεκινά με αξιοπρεπέστατη απόδοση των στίχων στα ελληνικά σε folk ηχητικό φόντο και από τη μέση κι έπειτα ξεφεύγει σε ηλεκτρο-ηλεκτρονικούς μουσικούς πειραματισμούς.

Οι Annabouboula είναι συγκρότημα με ζωή από το 1985. Ζουν και δημιουργούν στη Νέα Υόρκη και αποτελούνται από την Άννα Παϊδούση στα φωνητικά και τους Christopher Lawrence και George Sempepos στις μουσικές συνθέσεις. Πρωτοστάτησαν στην δημιουργία της world music και στους τέσσερις δίσκους που έχουν εκδώσει μέχρι σήμερα ακούμε πλείστα ελληνικά ρεμπέτικα, λαϊκά και δημοτικά τραγούδια, σε synthpop, post new-wave και dub ρυθμούς. Έχουν αλλάξει τα φώτα (με την καλύτερη των εννοιών) σε τραγούδια όπως το “Μες της πόλης το χαμάμ” (Ανέστης Δελιάς), “Άναψε το τσιγάρο” (Γεράσιμος Κλουβάτος/Χαράλαμπος Βασιλειάδης), “Τι σε μέλει εσένανε”, “Ένα τραγούδι απ’ τ’ Αλγέρι” (Απόστολος Καλδάρας), “Δως του νάνι-νάνι” (Γεράσιμος Κλουβάτος/Χαράλαμπος Βασιλειάδης), “Κυρα-Γιώργαινα” και “Τα κεριά τα σπαρματσέτα” (παραδοσιακό). Είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς μία και μόνο διασκευή από το παλμαρέ των Annabouboula, αλλά για τις ανάγκες του άρθρου, αν είναι να ακούσετε ένα κομμάτι τους, αυτό θα έπρεπε να είναι η εκτέλεσή τους στο “Πιτσιρικάκι”, των Γιώργου Ροβερτάκη και Αργύρη Νικολέσκο.

Ανάμεσα στις δεκάδες ηχογραφήσεις από κομπανίες ελλήνων μεταναστών στην Αμερική, ανακαλύπτουμε μια υπέροχη μεταφρασμένη διασκευή του “Η μάνα μου με δέρνει”, του Νίκου Ρούτσου που πρωτοτραγούδησε η Σωτηρία Μπέλου με τη συμμετοχή του Στελλάκη Περπινιάδη, από το μακρινό 1955 και τους The Four Coins, έλληνες μετανάστες από την Πενσυλβάνια των ΗΠΑ.

Δημοτικά και λαϊκά

Τα ελληνικά παραδοσιακά τραγούδια έχουν σε μεγάλο βαθμό σαν θέμα την ξενιτιά. Το πιο γνωστό από αυτά, είναι το “Τζιβαέρι”, η απαρχή του οποίου είναι άγνωστη, αλλά είναι εξαιρετικά διαδεδομένο με διάφορες παραλλαγές στα Δωδεκάνησα, όπου μάλλον ταξίδεψε από την απέναντι στεριά της Μικράς Ασίας, καθώς η λέξη “τζιβαέρι” προέρχεται από τούρκικη παραφθορά αραβικής λέξης και σημαίνει κόσμημα, στολίδι, πετράδι. Διασκευάστηκε ορχηστρικά από τους Σουηδούς jazz-ethnic fusers Archimedes Badkar (Η μπανιέρα του Αρχιμήδη) και σε μία διάλεκτο της Σαρδηνίας από τον Andrea Parodi, ως “Abacada” (Ηρεμία).

Ένα τούρκικο δημοτικό τραγούδι, με μεγάλη όμως απήχηση στην Ελλάδα, τόσο ώστε να το έχουμε πρακτικά οικειοποιηθεί, είναι το “Ράμπι-ράμπι”. Οι αμερικάνοι psychedelic folk rockers Kaleidoscope μας έδωσαν μια πολύ όμορφη ορχηστρική εκτέλεση το 1968, αλλά αυτή δεν είναι η μόνη τους μουσική σύνδεση με την Ελλάδα. Ένα χρόνο αργότερα, στο album “Incredible! Kaleidoscope” βρίσκουμε μια εντεκάλεπτη progressive folk/blues-rock πανδαισία, που ενσωματώνει επιρροές από σύσσωμα τα Βαλκάνια, και όπου αναγνωρίζουμε αποσπάσματα από τη “Σαμιώτισσα” και τη “Γερακίνα”.


Kaleidoscope “Seven Ate Sweet”(HQ) 1967 US Psych από John_Dug

Για τους Νεοϋορκέζους Denvil’s Anvil έχουμε ξαναμιλήσει στο άρθρο για την διασκευασμένη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη. Εκτός όμως από το «Μάνα μου και Παναγιά», που το είχαν διασκευάσει ως “Kley”, στον μοναδικό τους δίσκο “Hard Rock From the Middle East” (1967) βρίσκουμε το “Misirlou” με αγγλικό στίχο, αλλά ίσως πιο σημαντικά και πιο ιδιαίτερα, μια εξαιρετική blues-rock διασκευή του δημοτικού “Τρία παιδιά βολιώτικα”, με μια αξιοπρεπέστατη ερμηνεία των στίχων στα ελληνικά.

O Slim Gaillard ήταν αμερικανός τζαζίστας, που τραγουδούσε και έπαιζε πιάνο, κιθάρα, βιμπράφωνο και σαξόφωνο. Έγινε γνωστός για την κωμική και παιχνιδιάρικη γλώσσα που δημιούργησε, την “Vout-O-Reenee”, για την οποία μάλιστα έγραψε και λεξικό, και υπήρξε μέλος των ορχηστρών του Charlie Parker και του Dizzy Gillespie. Η ακριβής καταγωγή του είναι αμφισβητούμενη. Γεννήθηκε μάλλον στην Κούβα τον Γενάρη του 1916, από Αφρο-Κουβανή μητέρα και πατέρα ναυτικό, που σύμφωνα με μία θεωρία ήταν Γερμανο-Εβραίος, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι ήταν Έλληνας. Όπως και να έχει, στα 12 του χρόνια ακολουθεί τον πατέρα του σε ένα καράβι, αλλά για κάποιον ανεξήγητο λόγο, ξεχνιέται στην Κρήτη, όπου και παραμένει για σχεδόν 4 χρόνια, δουλεύοντας και μπαρκάρωντας σε πλοία για διάφορα λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου. Στην πορεία έμαθε όχι μόνο ελληνικά, αλλά και τέσσερις τουλάχιστον άλλες γλώσσες (αραβικά, ισπανικά, γερμανικά κι αρμένικα). Πάντα γελαστός και πρόσχαρος, θα τον θυμόμαστε για την απαράμιλλη jazz-swing διασκευή του στο παραδοσιακό Μικρασιάτικο “Τι σε μέλει εσένανε”.

Τραγούδι του Σταύρου Ξαρχάκου, σε στίχους Νίκου Γκάτσου, το “Καίγομαι-καίγομαι” τραγουδήθηκε για πρώτη φορά από τη Σωτηρία Λεονάρδου το 1951. Στα χείλη και στα δάχτυλα της avant-garde συνθέτριας, πιανίστριας, τραγουδίστριας και ζωγράφου Diamanda Galas, αμερικανίδας με ελληνική καταγωγή, το ήδη συναισθηματικά φορτισμένο κομμάτι παίρνει σχεδόν κυριολεκτικά φωτιά – οι κραυγές και το vibrato της τραντάζουν τα σωθικά σου.

Η Βίκυ Μοσχολιού ήταν η πρώτη που το 1965 τραγούδησε το κομμάτι του Γιώργου Ζαμπέτα “Τα δειλινά”. Σχεδόν 40 χρόνια χρόνια αργότερα, ήρθαν οι Ιταλοί μεταλλάδες Holy Martyr να μας αποδείξουν ότι το μπουζούκι εκφράζεται εκπληκτικά από την ηλεκτρική κιθάρα και, παρά τις εθνικιστικές μυρωδιές που αναδίδει το album τους “Hail to Hellas” (με Λακεδαιμόνιους μαχητές στο εξώφυλλο να θυμίζουν έντονα Λιακόπουλο), μας έδωσαν μία εξαίσια ενεργητική ορχηστρική διασκευή.

Η “Κυρά-Γιώργαινα” ή αλλιώς “Ο Γιώργος είναι πονηρός”, σε στίχους Πυθαγόρα και μουσική Γιώργου Κατσαρού, έγινε μεγάλη επιτυχία στη Γαλλία ένα μόλις χρόνο μετά την έκδοσή του στην Ελλάδα, από τον μεγάλο Michel Polnareff.

Μεγάλη επιτυχία του Στέλιου Καζαντζίδη, σε στίχους και μουσική Γιώργου Μητσάκη, το “Η καλύβα η δικιά μου (Το δικό μου πάπλωμα)” διασκευάζεται το 1989 από τους Γάλλους Bratsch που έχουν πολύχρονη καριέρα παίζοντας Ρομάνικη και Κλέζμερ μουσική.

Το τραγούδι “Θα ανεβώ στον ουρανό(Πετροπέρδικα)” του Ψαραντώνη, διασκεύασαν με περισσή δυναμικότητα οι Αυστριακοί μεταλλάδες The Ash το 2014, προσπαθώντας σε σημεία να διατηρήσουν και τους ελληνικούς στίχους.

Ο Ντέμης Ρούσσος, αν και Έλληνας, έκανε κατά κύριο λόγο καριέρα στο εξωτερικό και σε γλώσσες πέραν της ελληνικής. Μεταξύ των πολλών επιτυχιών του, βρίσκεται και μία διασκευή του “Άσπρα, κόκκινα, κίτρινα, μπλε” σε στίχους Γιάννη Λογοθέτη και μουσική Δήμου Μούτση, που πρωτοείπε η Βίκυ Μοσχολιού.

Θα κλείσουμε αυτό το άρθρο, πηδώντας λίγο παραδίπλα στο νησί της Κύπρου και το δημοτικό “Τα ριάλια”, που έγινε γνωστό από τον Μιχάλη Βιολάρη. Εδώ βρίσκουμε και την πιο εξωτική διασκευή από όλες, καθώς “Τα ριάλια” ταξίδεψαν μέχρι το ινδικό Bollywood και στα χέρια ενός από τους σημαντικότερους συνθέτες κινηματογραφικής μουσικής της Ινδίας, του Rahul Dev Burman, το τραγούδι γίνεται “Mehbooba Mehbooba” (Αγαπημένη, Αγαπημένη), για τις ανάγκες της ταινίας “Sholay” του 1975.

 

Δείτε τα προηγούμενα μουσικά αφιερώματα εδώ

Comment

Your email address will not be published.

Τα cookies μας βοηθούν να παρέχουμε τις υπηρεσίες μας. Χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες μας, συμφωνείτε με τη χρήση cookies εκ μέρους μας. πληροφορίες

Διαφημιστικά Μηνύματα και cookie DoubleClick DARTΤο cookie DoubleClick DART χρησιμοποιείται από την Google στις διαφημίσεις που προβάλλονται στους ιστότοπους των συνεργατών της, όπως σε ιστότοπους που προβάλλουν διαφημίσεις του AdSense ή συμμετέχουν σε πιστοποιημένα από την Google δίκτυα διαφημίσεων.Όταν οι χρήστες επισκέπτονται τον ιστότοπο alternactive.gr και βλέπουν ή κάνουν κλικ σε μια διαφήμιση, ενδέχεται να αποθηκευτεί ένα cookie στο πρόγραμμα περιήγησης του εν λόγω τελικού χρήστη. Τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από αυτά τα cookie θα χρησιμοποιηθούν προκειμένου να βοηθήσουν στην καλύτερη προβολή και διαχείριση των διαφημίσεων στον(στους) ιστότοπο(-ους) του εκδότη και στον ιστό.

Close