alternative action, alternative thinking

Ο φακός του Νίκου Χριστοφάκη στα χνάρια των προσφύγων | Interviews

807 0

 Της Νέλλης Στεντούμη ●

Εν μέσω αναρίθμητων διεθνών κρίσεων και εκκωφαντικών «καμπάνων» πολέμου, το προσφυγικό μοιάζει να βρίσκεται μονίμως στο μικροσκόπιο- και όχι άδικα- αφού αποτελεί κομμάτι του ίδιου τραγικού παζλ που συνθέτουν τα «συντρίμμια» που αφήνει κάθε εμπόλεμη ζώνη στον πλανήτη.

Κι ενώ οι περισσότεροι από εμάς, κυρίως με τη συνδρομή των social media, αλλά και με καφενειακού τύπου συζητήσεις, προσπαθούμε εναγωνίως να «δούμε» τον εαυτό μας να παίζει τον δικό του ρόλο σε αυτή την κρίση, πολύ συχνά αποτυγχάνοντας παταγωδώς, ο Νίκος Χριστοφάκης τον έχει βρει αυτό τον ρόλο. Φωτογραφίζει τους πρόσφυγες. Δεν τους φωτογραφίζει όμως από… απόσταση, ούτε κάνοντας απλά μία επίσκεψη στη Λέσβο. Τους ακολούθησε στον δύσκολο δρόμο προς την Γερμανία, σ’ ένα οδοιπορικό εξαντλητικό και αναζωογονητικό ταυτόχρονα, το οποίο, όπως μας εκμυστηρεύεται, τον επηρέασε βαθιά.

Ποιος είναι ο ρόλος του φωτογράφου σε μία τόσο ταραγμένη για τη χώρα μας περίοδο; Πιστεύεις ότι πρέπει να κάνει πολιτικό σχόλιο ή να απεικονίζει την πραγματικότητα που καταγράφει ο φακός του, χωρίς να καταθέτει τη δική του άποψη;

Ο ρόλος του φωτορεπόρτερ είναι να καλύπτει φωτογραφικά όλα όσα διαδραματίζονται, να είναι παρών σε όλα τα γεγονότα και να τα απεικονίζει μέσα από τον φακό του όσο πιο αντικειμενικά και καταγραφικά γίνεται, ιδιαίτερα όταν η περίοδος είναι ταραγμένη. Και το λέω αυτό, γιατί πρέπει να δίνονται πάντα τα σωστά μηνύματα στον αναγνώστη όταν βλέπει την είδηση.

Για το αν πρέπει να κάνει πολιτικό σχόλιο, το θέμα αυτό είναι λεπτό, δηλαδή όταν ο φωτορεπόρτερ καλύπτει μία είδηση, είναι εκεί και ζει την κατάσταση ακριβώς όπως είναι. Από εκεί και πέρα όταν στέλνουμε τις φωτογραφίες περιγράφουμε το τι συμβαίνει κι αυτό σημαίνει ότι εκφέρουμε γνώμη, η οποία και μεταδίδεται. Αρκετές φορές έχω παρατηρήσει ότι μπορεί τα ΜΜΕ να υπερβάλουν ή και να υποβαθμίσουν ταυτόχρονα μία κατάσταση, αν όμως – και θα μιλήσω προσωπικά- διαβάσω κάτι το οποίο δεν συμφωνεί με την πραγματικότητα, θα επέμβω σε δημοσίευμα, όπως έχω κάνει στο παρελθόν, αν και δεν μπορώ να πω ότι έχει συμβεί πολλές φορές αυτό, γιατί το αναλαμβάνουν οι δημοσιογράφοι που συνεργάζομαι και δεν παραποιούν την πραγματικότητα.

Την άποψή μου πάντως στα τελευταία γεγονότα με τους μετανάστες την έχω εκφέρει και έχει δημοσιοποιηθεί γενικότερα.

Ξέρουμε ότι έχεις βραβευθεί σε ευρωπαϊκό διαγωνισμό, ότι η γκάμα της δουλειάς σου είναι πολύ μεγάλη και η θεματολογία σου απεριόριστη. Ωστόσο, θα έλεγες ότι σου ταιριάζει ο χαρακτηρισμός «φωτογράφος του δρόμου»;

Ναι, η βράβευση ήταν μία από τις στιγμές στην ζωή μου που σημάδεψαν την πορεία μου στον χώρο της φωτογραφίας και βοήθησε στην δουλειά μου, ωστόσο η θεματολογία μου παραμένει στον δρόμο γιατί αυτό μου ταιριάζει καλύτερα. Δουλεύω στον δρόμο και η ζωή μου είναι εκεί, άρα νομίζω ότι μου ταιριάζει ο χαρακτηρισμός αυτός.

Μιας και μιλάμε για… δρόμο, μίλησε μας για τη διαδρομή των προσφύγων, τους οποίους συνόδευσες φωτογραφικά από τη Λέσβο έως τη Γερμανία. Φαντάζομαι ότι ήταν μία ξεχωριστή εμπειρία.

Το οδοιπορικό που έκανα είναι κάτι που δεν είχα φανταστεί ότι θα ζούσα κι αυτό γιατί ήταν ένα ταξίδι έξι σχεδόν ημερών, ακολουθώντας την πορεία των προσφύγων στην οδύσσειά τους για μία καλύτερη ζωή.

Το οδοιπορικό αυτό δεν σου κρύβω ότι με επηρέασε σαν άνθρωπο γιατί μίλησα, κάθισα, έζησα μαζί τους και μου μετέφεραν τις αγωνίες τους. Αυτό που παρατηρούσα ήταν ότι κάθε φορά που έκαναν ένα βήμα προς τον τελικό τους προορισμό ζούσαν την κάθε στιγμή, χαμογελούσαν, αγκαλιάζονταν και έπαιρναν δύναμη για την επόμενη στάση.

Θα έλεγες ότι ένας από τους στόχους της δουλειάς σου είναι να προκαλέσεις το κοινό αίσθημα; Και συνακόλουθα να κινητοποιήσεις τον κόσμο σχετικά με τα όσα τραγικά διαδραματίζονται με τους πρόσφυγες;

Ο στόχος μου είναι να προκαλέσω το κοινό αίσθημα μέσα από τις φωτογραφίες μου, ιδιαίτερα όταν αυτό δεν έχει αντιληφθεί το μέγεθος του προβλήματος. Συγκεκριμένα για το μεταναστευτικό, πιστεύω ότι είναι λυπηρό το ότι ο περισσότερος κόσμος το βλέπει απλά σαν ένα γεγονός το οποίο συμβαίνει. Δεν είναι έτσι. Αυτοί οι άνθρωποι δεν ξεριζώνονται από τη χώρα τους για τουρισμό, έχουν πόλεμο! Οι εικόνες που βλέπουμε συμβαίνουν δίπλα μας και δεν είναι μία ταινία στην τηλεόραση…

Τι είναι αυτό που σε σόκαρε περισσότερο από αυτά που κατέγραψες; Υπήρξε ίσως κάποια εικόνα που δε θέλησες να αποτυπώσεις στο φακό, που ήθελες να την καταγράψεις απλά στη μνήμη σου;

Εικόνες που σοκάρουν είναι πολλές, για εμένα όλες, αλλά δεν θέλω να εστιάσω σε κάποια που απλά «πουλάει» (αυτές δηλαδή των ΜΜΕ, που προβάλλουν μόνο πόνο). Το γεγονός όλο με σοκάρει, υπήρξαν στιγμές που είπα στον εαυτό μου σταμάτα! Αυτές οι στιγμές είναι όταν τραβάς ανθρώπους που πνίγονται. Δεν κάνεις καλό ρεπορτάζ αν κάποιος πνιγεί μπροστά σου ή αν αποτυπώσεις περισσότερο πόνο. Τα έζησα και μου φτάνει.

Έχω παρατηρήσει χαμόγελα και αγκαλιές να κοσμούν αρκετές φωτογραφίες από τη διαδρομή σου αυτή. Είναι κάτι που επεδίωξες; Να δείξεις δηλαδή και μία αισιόδοξη πλευρά;

Η αλήθεια είναι ότι αφού ο σκοπός των προσφύγων είναι να βρουν μία καλύτερη ζωή, θεώρησα ότι πρέπει να αναδείξω και να εστιάσω στην επιτυχία που νιώθουν κάθε φορά που κάνουν ένα βήμα πριν τον στόχο τους. Θέλησα να μεταφέρω τα συναισθήματά τους, τα οποία είναι εικόνες χαράς και αισιοδοξίας και δεν θα μπορούσα να το κάνω καλύτερα, παρά καταγράφοντας χαμόγελα και οικογένειες που αγκαλιάζονται κάθε φορά που καταφέρνουν να κάνουν ένα βήμα μπροστά πριν τον τελικό προορισμό. Άλλωστε υπάρχει και η αισιόδοξη πλευρά.

Πιστεύεις ότι οι εικόνες σπαραγμού και πόνου ευαισθητοποιούν τον κόσμο ή έχουμε πάθει πλέον ανοσία, ίσως από την υπερβολική έκθεση που έχουμε στις εικόνες αυτές, τόσο από την τηλεόραση όσο και από το διαδίκτυο;

Υπάρχουν οι εικόνες που «πουλάνε» και στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση του κόσμου κι αυτές είναι οι αγαπημένες των ΜΜΕ. Ωστόσο, η έκθεση είναι σίγουρα υπερβολική, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για εικόνες απίστευτου πόνου, οι οποίες πιστεύω ότι θα μπορούσαν και να λείπουν. Δεν θεωρώ ότι χρειάζεται όλη αυτή η υπερβολή και το δράμα για να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος. Τα ίδια τα γεγονότα τον ευαισθητοποιούν.

Θέτεις όρια στον εαυτό σου όσον αφορά στη δουλειά σου; Έχεις δηλαδή κάποιου είδους αυτολογοκρισία σχετικά με το τι πρέπει και τι δεν πρέπει να δείξεις;

Είναι αυτό που είπα και παραπάνω, ότι υπήρξαν στιγμές που είπα στον εαυτό μου σταμάτα να τραβάς! Δε θα μπορούσα να τραβήξω ανθρώπους την ώρα που πνίγονται. Αυτό θα μπορούσες να πεις ότι είναι ένα είδος αυτολογοκρισίας.

Περίγραψέ μου την αγαπημένη σου εικόνα από το ταξίδι σου με τους πρόσφυγες.

Αγαπημένες εικόνες έχω πολλές… Ενός ζευγαριού που δεν άφηνε ο ένας το χέρι του άλλου καθώς περνούσαν τα σύνορα στη Σερβία και δεν το άφηναν ακόμα και όταν ο στρατός πήγε να τους χωρίσει. Το ίδιο και οι οικογένειες την ώρα που αγκαλιάζονταν με δάκρυα χαράς, σαν να ήταν η τελευταία φορά.


Ο Νίκος Χριστοφάκης είναι φωτορεπόρτερ και διακρίθηκε στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό φωτογραφίας το 2014 με θέμα την οικονομική κρίση, απεικονίζοντας έναν άστεγο μπροστά από το κτίριο της Τράπεζας της Ελλάδος. Η φωτογραφία του έλαβε την πρώτη θέση και έχει εκτεθεί στο Ευρωκοινοβούλιο. Έκτοτε βρίσκεται κοντά σε όλες τις εγχώριες κρίσεις και φυσικά στην «καρδιά» του προσφυγικού. Ο φωτογραφικός του φακός ακολούθησε τους πρόσφυγες στο μακρύ ταξίδι τους από τις ακτές του Αιγαίου στα σύνορα της Αυστρίας με τη Σλοβενία.

IMG_2802

Comment

Your email address will not be published.

Τα cookies μας βοηθούν να παρέχουμε τις υπηρεσίες μας. Χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες μας, συμφωνείτε με τη χρήση cookies εκ μέρους μας. πληροφορίες

Διαφημιστικά Μηνύματα και cookie DoubleClick DARTΤο cookie DoubleClick DART χρησιμοποιείται από την Google στις διαφημίσεις που προβάλλονται στους ιστότοπους των συνεργατών της, όπως σε ιστότοπους που προβάλλουν διαφημίσεις του AdSense ή συμμετέχουν σε πιστοποιημένα από την Google δίκτυα διαφημίσεων.Όταν οι χρήστες επισκέπτονται τον ιστότοπο alternactive.gr και βλέπουν ή κάνουν κλικ σε μια διαφήμιση, ενδέχεται να αποθηκευτεί ένα cookie στο πρόγραμμα περιήγησης του εν λόγω τελικού χρήστη. Τα δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από αυτά τα cookie θα χρησιμοποιηθούν προκειμένου να βοηθήσουν στην καλύτερη προβολή και διαχείριση των διαφημίσεων στον(στους) ιστότοπο(-ους) του εκδότη και στον ιστό.

Close